Bir kitabı bitirdikten birkaç hafta sonra içinde ne olduğunu sorsalar, çoğumuz birkaç genel cümleyle yetinirdik. Bu çok yaygın bir durum ve okuma becerisinin eksik olduğu anlamına gelmiyor. Zihin, tekrar edilmeyen ve kullanılmayan bilgiyi zamanla geri plana atar. Okurken ve okuduktan sonra yapılan birkaç basit not alma alışkanlığı, bu kaybı azaltabilir. Okuma alışkanlığını yeni kuruyorsan günde 15 sayfa okuma yazımıza da göz atabilirsin.

Her şeyi değil, önemli olanı işaretle

Sayfaların tamamını fosforlu kalemle boyamak, hiçbir şeyi işaretlememekle neredeyse aynı etkiyi yaratır. İşaretlemeyi seçici tut: bir bölümde en fazla bir iki cümle ya da bir kavram. Kenar boşluğuna kısa bir not yazmak, örneğin “bunu iş yerinde dene” ya da “buna katılmıyorum” demek, okuduğunla aranda bağ kurar. Ödünç aldığın ya da başkasına ait bir kitabı işaretlemek istemiyorsan yapışkan not kâğıtları iyi bir alternatiftir.

Bölüm sonunda kendi cümlelerinle özetle

Bir bölümü bitirince kitabı kapat ve “Bu bölüm neyi anlattı?” diye kendine sor. Cevabı kendi cümlelerinle iki üç satırda yaz. Eğer yazamıyorsan bu, bölümün bir kısmını tekrar okumak gerektiğinin işaretidir. Okuduğunu başka kelimelerle ifade etmek, bilgiyi pasif okumadan aktif işlemeye taşır. Bu yöntem biraz zaman alır ama hatırlama açısından genellikle en etkili alışkanlıklardan biri olarak kabul edilir.

Soru sorma yöntemi

Okumaya başlamadan önce bölüm başlığına bakıp bir iki soru üretmek, dikkati yönlendirir. Örneğin başlık “Erteleme” ise şunu sorabilirsin: İnsanlar neden erteler? Bu konuda ne biliyorum? Okurken cevapları ararsın; bölüm sonunda ise kendi sorularına cevap verebilir misin diye bakarsın. Bu yaklaşım okumayı pasif bir izlemeden aktif bir araştırmaya çevirir.

Aralıklı tekrar

Bilgiyi bir kez okuyup bırakmak yerine kısa aralıklarla tekrar görmek hatırlamayı güçlendirir. Notlarına okuduktan bir gün sonra, bir hafta sonra ve bir ay sonra kısaca göz atmak yeterlidir. Her tekrar beş dakikayı geçmeyebilir. Bu aralıkları takvimine hatırlatıcı olarak ekleyebilir ya da haftalık planına küçük bir “not günü” koyabilirsin.

Notları kullanılabilir tutmak

Not defteri yalnızca yazılan ama bir daha açılmayan bir arşive dönüşürse işe yaramaz. Kitap notlarını tek bir yerde topla ve her kitabın başına üç cümlelik genel bir özet ekle. Bir fikri hayatında uygulamak istiyorsan, notun yanına küçük bir eylem yaz: “Bu hafta şunu deneyeceğim.” Bilgi uygulamaya dönüştüğünde kalıcı olma ihtimali artar. Notlarını ilerleme günlüğü yöntemiyle birleştirmek de keyifli bir seçenektir.

Kısa bir kontrol listesi

Bölüm başına en fazla birkaç cümle işaretle.
Her bölümün sonunda üç satırlık özet yaz.
Okumadan önce bir iki soru üret.
Notlarına bir gün, bir hafta ve bir ay sonra göz at.
En az bir fikri günlük hayatında dene.

Sık sorulan sorular

Elle mi yazmalıyım, dijital mi? İkisi de olur. Elle yazmak yavaşlattığı için bazı kişilerde özetlemeyi güçlendirir; dijital notlar ise aranabilir ve taşınabilir olmanın avantajını taşır. Hangisini sürdürebiliyorsan onu seç.

Not almak okumayı yavaşlatmaz mı? Başlangıçta yavaşlatabilir; ancak okuduklarını daha iyi hatırlamak çoğu zaman zaman kazandırır. Roman gibi keyif için okunan kitaplarda ise sadece sevdiğin birkaç cümleyi not etmek yeterlidir.

Her kitaba not almam gerekir mi? Hayır. Sadece öğrenmek ya da uygulamak istediğin kitaplarda daha ayrıntılı not almak mantıklıdır.

Adımlar

Okurken işaretle: Önemli bulduğun cümlelerin yanına kısa bir işaret koy; ama sayfanın tamamını boyama.
Bölüm sonunda özetle: Her bölümü bitirince kitabı kapat ve ana fikri kendi cümlelerinle iki üç satırda yaz.
Aralıklarla tekrar et: Notlarına bir gün, bir hafta ve bir ay sonra kısaca göz at.