Öğrendiğini anlatarak pekiştirmek

Bir konuyu okuduktan sonra anladım hissi çabuk gelir. His, bazen doğrudur. Bazen yalnızca sayfanın tanıdık görünmesidir. Tanıdık görünmek, anlatabilmek değildir. Anlatmaya kalktığında cümle yarım kalır, örnek bulunmaz, sıra karışır. Bu takılma, başarısızlık değil, boşluğun yerini gösteren bir işarettir.

Anlatarak pekiştirmek, başkasına ders vermek değildir. Kendi cümlenle, kısa ve sade biçimde yeniden kurmaktır.

Neden anlatınca açık çıkar

Okurken yazarın cümlesi seni taşır. Anlatırken taşıyıcı sensin. Taşıyıcı olmayınca sıra dağılır. Dağılan sıra, ezberlediğin sandığın yerin aslında boş olduğunu gösterir. Boşluğu okurken görmek zordur, çünkü göz satırda ilerliyordur.

Bu yüzden bölüm bitince hemen kitaba bakmadan iki dakika anlat. Sesli de olur, yazılı da. Kitaba bakarak anlatmak, boşluğu yeniden örter.

Okuduğunu notla tutmanın yolları not alma yazısında duruyor. Küçük bir okuma düzeni ise günde on beş sayfa yazısında.

Sade cümle şartı

Uzman gibi konuşmak, boşluğu süslü kelimelerle kapatır. Sade cümle, kapatmaya izin vermez. Bir arkadaşına, konuyu hiç bilmeyen birine söyler gibi kur. Örnek kullan. Örnek yoksa kavram henüz senin değildir.

Üç cümleyi geçme. Birincisi konunun ne olduğu, ikincisi neden önemli olduğu, üçüncüsü küçük bir örnektir. Üçü çıkmıyorsa eksik olan yeri işaretle ve oraya dön. Tüm bölümü baştan okumak zorunda değilsin.

Dinleyici kim olsun

Gerçek bir dinleyici, soru sorduğu için değerlidir. Soru, senin atladığın adımı gösterir. Her zaman birini bulamayabilirsin. Bulamazsan boş sayfa da dinleyici olur. Sayfaya anlat, sonra bir saat sonra kendi yazını oku. Takıldığın cümle, çalışılacak yerdir.

Dinleyici seçerken her şeyi bilen birini ilk anda aramak zorunda değilsin. Konuyu bilmeyen biri, sadeleştirmeni ister. Bilene anlatmak, sonra daha ince bir sınav olur. İkisini aynı güne yığma.

Anlatıp hemen düzeltmek

Anlatım bitince kitaba dön ve yalnızca takıldığın yeri kontrol et. Tümünü yeniden okumak, anlatmanın verdiği boşluk hissini siler. Silinince nerede zayıf olduğunu unutursun. Zayıf yeri bir cümleyle not et. Not, bir sonraki oturumun kapısıdır.

Düzeltmeyi utançla yapma. Takılmak, çalışmanın parçasıdır. Takılmadan geçen anlatım, bazen gerçekten öğrenildiğini, bazen de konunun çok kolay olduğunu gösterir. İkisini de sevin. Zor olan, takılmayı gizlemektir.

Ne zaman anlatmak yorar

Her paragrafı anlatmak, okumayı ağırlaştırır. Bölüm sonu ya da oturum sonu yeter. Küçük bir metinde tek anlatım da olur. Anlatım, okumanın yerine geçmesin. Geçerse gün, konuşmayla dolar, sayfa ilerlemez.

Yorgunsan anlatımı bir cümleye indir. Bugün şunu anladım. Tek cümle bile, hiç kapanmayan bir okumadan daha çok iz bırakır.

Sık sorulan sorular

Sesli anlatmak şart mı?

Şart değil. Yazılı anlatım da boşluğu gösterir. Sesli anlatım, takılmayı daha çabuk duyurur. İkisi de olur.

Anlatacak kimsem yoksa?

Boş sayfa yeter. Bir saat sonra kendi cümlelerini oku. Takılan yeri işaretle, tüm metni baştan ezberlemeye çalışma.

Her konuda üç cümle yeter mi?

Başlangıç için yeter. İnce bir ayrıntı gerekiyorsa dördüncü cümleyi yalnızca o ayrıntıya ayır. Uzun bir konuşma, boşluğu yeniden süslü kelimelere gömebilir.