Kişisel günlüğün eskiden beri duran hali

Günlük tutmak, sanki son yılların bir alışkanlığı gibi anlatılır. Renkli sayfalar, her sabah aynı sorular, hiç aksatılmayan zincirler. Oysa kişinin kendine not bırakması bundan çok daha eskidir. İnsanlar kararlarını, pişmanlıklarını ve günün küçük olaylarını başkasına göstermek için değil, kendi başlarına görmek için yazmıştır. Biçim değişir. İhtiyaç benzer kalır. Zihin dolunca, satır bir kenara konur.

Bu yazı, günlük tutmanın tek doğru yolunu ilan etmez. Eski ve sade haliyle bugünkü gösterişli halini ayırır. Emin olmadığım bir yılı ya da bir sayıyı burada kesin tarih diye yazmam.

Kendine yazılan not

Kimi defterler mektup değildir. Karşı tarafı ikna etmez, bir kitaba dönüşmeyi beklemez. Yazan kişi, kendi cümlesini sonra yeniden okusun diye bırakır. Roma imparatoru Marcus Aurelius'un kendine yazdığı notlar, bu türün çok bilinen bir örneğidir. Onlar bir günlük markası değildir. Kişinin kendi ölçüsünü hatırlamak için kurduğu satırlardır.

Bu örneği bir zorunluluk gibi taşıma. Herkes imparator olmak ya da her gece felsefe yazmak zorunda değildir. Örnek yalnızca şunu gösterir: kendine yazmak, yeni icat edilmiş bir zayıflık değildir. Eski bir düşünme biçimidir.

Bugün üç soruyla günü kapatmak gün sonu yazısında duruyor. Küçük ilerlemeyi ayrıca işaretlemek ise ilerleme günlüğü yazısında.

Gösterişli biçim sonradan gelir

Sayfayı süslemek, zinciri kırmamak, her gün aynı saatte uzun yazmak. Bunlar bir dönemin yaygın öğütleridir. Kimi için işe yarar. Kimi için yazmayı bir göreve çevirir. Görev ağır gelince defter kapanır ve kişi, ben sürdüremem diye hüküm verir. Hüküm, yazmanın eski ve sade haline değil, gösterişli kurala aittir.

Sade hali daha dardır. Bir olay, bir his, bir cümle. Tarih düşmek güzeldir, çünkü sonra hangi günde olduğunu görürsün. Her gün yazmak ise kural olmak zorunda değildir. Kural olmayınca, kaçan gün defteri bitirmez.

Neden hâlâ işe yarar

Yazılmayan gün, akşam zihinde abartılır. Yazılan gün, abartının bir kısmını kâğıda bırakır. Bırakılan cümle, ertesi hafta yeniden okununca hafızanın neyi büyüttüğü görünür. Bu, mucize bir etki iddiası değildir. Birçok kişinin tanıdığı sade bir faydadır. Herkeste aynı şiddette olacağını söylemem.

Yazmak, olanı değiştirmez. Olanın yanına, senin o andaki cümleni koyar. Cümle sonra sana dar gelirse, onu da düzeltirsin. Düzeltmek, eski sayfayı utançla yırtmak değildir. Düşüncenin ilerlediğini görmektir.

Başkasına gösterme kaygısı

Eski kendine yazılan notların bir kısmı, yazarın sağlığında yayımlanmak için tutulmamıştır. Bu, her defterin gizli kalması gerektiği anlamına gelmez. Yine de daha ilk satırda başkası okuyacak diye kurulursa, cümle süslenir. Süslenen cümle, olanı değil, gösterilmek isteneni yazar.

İlk dönemde defteri kimseye açmamak, cümleyi dürüst tutabilir. Sonra bir satırı paylaşmak istersen, onu ayrıca seçersin. Seçilmemiş sayfa, vitrin olmak zorunda değildir.

Bugün nasıl durabilir

Kâğıt da olur, sade bir not da. Önemli olan, zincir değil, dönebileceğin bir yer olmasıdır. Haftada iki üç kez, üç satır. Bu kadarı, eski ihtiyacın bugünkü hafif halidir. Daha uzun yazmak isteyen, uzatabilir. Uzunluk, dürüstlüğün ölçüsü değildir.

Yazacak bir şey yoksa, yok da bir cümledir. Sakin bir gün, kayda değmez sanılır. Oysa sakin günün cümlesi, sonraki gürültülü akşamda bir karşılaştırma bırakır. Karşılaştırma, abartıyı biraz olsun indirir.

Sık sorulan sorular

Her gün yazmazsam günlük tutmuş sayılır mıyım?

Sayılırsın. Eski ihtiyaç, kesintisiz bir zincir değildir. Dönebildiğin bir satır da bu işi görür.

Ünlü birinin yöntemiyle mi yazmalıyım?

Zorunda değilsin. Bir olay ve bir cümle yeter. Başkasının soru listesi sana ağır geliyorsa, onu kural yapma.

Yazdıklarım dağınık olursa?

Dağınık cümle de kayıttır. Sonradan düzeltmek serbesttir. İlk satırda düzen aramak, yazmayı başlamadan yorar.