Ertelemeyle başa çıkmak: Neden erteliyoruz, ne yapabiliriz?
Erteleme tembellik değil, çoğu zaman duygusal bir kaçınma. Nedenlerini anlayıp işi küçültmenin ve başlamayı kolaylaştırmanın yolları.
Bir işi yapmamız gerektiğini bile bile onu yarına bırakmak, çoğumuzun tanıdığı bir durumdur. Raporu yazmak yerine önce mutfağı toplamak, e-postayı cevaplamak yerine yarım saat daha beklemek... Çoğu zaman bunu tembelliğe bağlar ve kendimizi suçlarız. Oysa erteleme genellikle zaman yönetiminden çok duygu yönetimiyle ilgilidir. Görevin getirdiği sıkıntı, korku ya da belirsizlikten kaçmak, kısa vadede rahatlatır ama uzun vadede stresi artırır. Bu yazıda ertelemenin olası nedenlerine ve uygulanabilir çözümlerine bakıyoruz.
Neden erteliyoruz?
Ertelemenin ardında genellikle birkaç ortak neden vardır:
- Kusursuz yapma baskısı: İyi yapamayacağımı düşünürsem hiç başlamamayı tercih ederim.
- Belirsizlik: İşe nereden başlayacağımı bilmiyorum.
- Sıkıcı ya da zor bulmak: Görev hoşlanmadığım bir şey.
- Uzak ödül: Sonuç çok ileride, ödülü hemen hissetmiyorum.
Nedeni fark etmek, çözümü de belirler. Başlamaktan korkuyorsan işi küçük parçalara bölmek, belirsizlik varsa önce plan yapmak gerekir.
İşi küçültmek
“Raporu yaz” görevi korkutucudur; “Raporun ilk paragrafını yaz” ise daha kolay görünür. İşi en küçük başlangıç adımına indir ve bunu on beş dakikalığına yapmaya söz ver. Çoğu zaman başlamak, devam etmeyi kolaylaştırır. Odaklanma teknikleri konusunda pomodoro ve alternatif odak teknikleri yazımız sana ek fikirler verebilir.
Karar verme anlarını azaltmak
Erteleme, “ne zaman yapacağım?” sorusunun cevapsız kalmasından da beslenir. Görevi takvimine belirli bir gün ve saatle yaz. “Salı günü 10.00’da raporun girişini yazacağım” gibi somut bir plan, karar yorgunluğunu azaltır. Haftalık planlama konusunda sade bir haftalık plan yöntemini de deneyebilirsin.
Engelleri önceden kaldır
İşe başlarken ortaya çıkan küçük sürtünmeler ertelemeyi tetikler: telefonun yanında olması, gerekli belgelerin bulunamaması, masanın dağınık olması. Çalışmadan önce beş dakika ayırıp ortamı hazırla. Telefonu başka bir odaya bırak, gerekli dosyaları aç, su bardanını doldur. Başlamanın zorluğunu azalttıkça başlama olasılığın artar.
Kendine nazik davranmak
Ertelediğinde kendine kızmak, çoğu zaman ertelemeyi azaltmaz; stres arttıkça kaçınma da artabilir. Bunun yerine “Bu iş beni zorluyor, şimdi çok küçük bir adım atayım” demek daha yapıcıdır. Kendine karşı anlayışlı olmak, ertelenen işe geri dönmeyi kolaylaştırabilir.
Kısa bir başlangıç planı
- Ertelenen işi tek cümleyle yaz.
- Neden ertelendiğini bir cümleyle not et.
- En küçük ilk adımı belirle.
- Bu adımı takvimine yaz.
- On beş dakikalık zamanlayıcıyı başlat ve bitince kendine küçük bir ödül ver.
Sık sorulan sorular
Erteleme bir kişilik özelliği midir? Bazı kişiler daha fazla erteleyebilir ama davranış büyük oranda durum, duygu ve alışkanlıklarla ilgilidir; bu yüzden değişebilir.
Sürekli erteliyorum, ne zaman destek almalıyım? Erteleme işini, ilişkilerini ya da ruh sağlığını ciddi şekilde etkiliyorsa bir uzmana danışmak yararlı olabilir.
Son dakika baskısıyla daha iyi çalışıyorum, sorun mu? Bazı kişiler bunu hisseder; ancak stres, hata riskini ve yorgunluğu artırabilir. Denemek ve sonuçları gözlemlemek akıllıca olur.