Küçük ödül ne zaman ters tepiyor?

Bir işi bitirince kendine küçük bir şey vermek, başlangıçta kapıyı açabilir. Çay, kısa bir yürüyüş, sevdiğin bir bölüm. Ödül, işi hatırlanabilir kılar. Aynı ödül, yanlış kurulunca işi gölgeler. İş, ödüle ulaşmak için katlanılan bir eşik haline gelir. Eşik kalkınca davranış da kalkar.

Bu yazı ödülü yasaklamaz. Ne zaman yardımcı, ne zaman ters olduğunu ayırır. Ölçü, ödülün büyüklüğünden çok işin yerine geçip geçmediğidir.

Ödül kapıyı açtığında

Yeni ve sevimsiz bir işte ilk adım ağırdır. O günün sonunda küçük ve belli bir ödül, tekrar için bir iz bırakır. İz, utançtan daha çok işe yarar. Ödül baştan yazılıysa sürpriz bir kaçamak da değildir. Yazılı ödül, pazarlığa daha az açıktır.

Ödülü işten çok uzak tutma. Üç satır yazınca bir dizi bölümü, makul bir değiş tokuş olabilir. Üç satır yazınca tüm akşamı boşaltmak, işi küçültür ve ödülü asıl hedef yapar. Oran bozulunca davranış, ödülün bahanesine döner.

İstek düşünce yapılabilecekler motivasyon yazısında duruyor. Başlangıçta düşülen tuzaklar ise alışkanlık tuzakları yazısında.

Ödül tek gerekçe olunca

İş yalnızca ödül için yapılıyorsa, ödül olmayan gün boş kalır. Boş kalan gün, düzeni incelir. Bir süre sonra ödülü büyütmek istersin, çünkü eski ödül aynı etkiyi vermez. Büyüyen ödül, işi daha da küçültür.

Bunu fark edince ödülü birden kesmek zorunda değilsin. Önce işin içindeki küçük bir tatmini ayrıca adlandır. Bitince ne kolaylaştı, ne öğrendin, kimin işi açıldı? Bu cümle ödülün yerine geçmez. Yanına durur. Yanında duran cümle, ödül kalkınca da bir gerekçe bırakır.

Ödülün işi bozduğu haller

Bazı ödüller, kurmak istediğin düzenle çelişir. Daha sakince uyumak isterken ödül gece geç saate kalan bir ekransa, ödül hedefi yer. Daha sade beslenmek isterken her yürüyüşün tek karşılığı ağır bir atıştırmalıksa, yürüyüş o atıştırmalığın girişi olur. Burada sorun yürüyüş değildir. Ödülün, asıl yönü ters çevirmesidir.

Çelişen ödülü, yönü bozmayan bir şeye çevir. Kısa bir oturma, sevdiğin bir şarkı, birine işi anlatmak. Anlatmak da ödül olabilir, çünkü bitirdiğini duyarsın. Duyulan iş, ekrandan daha az bölünür.

Ödülü seyreltmek

Ödül başlangıçta her seferinde gelebilir. Davranış oturmaya başlayınca her seferinde gelmesi şart olmaktan çıkar. Seyreltmek, cezalandırmak değildir. İşin kendi bitişini de yeterli hale getirme denemesidir.

Bir hafta her seferinde, sonraki hafta gün aşırı. İş o hafta tamamen boşalıyorsa seyreltme erkendir. Erken seyreltmeyi inatla sürdürme. Ödülü geri al ve işi biraz daha küçült. Küçük iş, ödülsüz de biter hale gelince seyreltme daha az risk taşır.

Kendine karşı pazarlığı kapatmak

Ödül belirsizse pazarlık uzar. Bugün hak ettim mi, yarın daha büyüğünü alayım mı. Belirsizlik, işten daha çok dikkat yer. Ödülü baştan tek cümleyle yaz ve iş bitmeden değiştirme. Değiştirmek serbest olsun istersen, bunu ancak ertesi gün yap. Aynı günkü değişiklik, genellikle ödülü büyütür.

Pazarlık bitince işe dönmek kolaylaşır. Kolaylaşan dönüş, motivasyon beklemeden kapıyı açar. Kapı açılınca ödül, işin efendisi değil kapanışıdır.

Sık sorulan sorular

Hiç ödül kullanmamak daha mı doğru?

Her zaman değil. Sevimsiz bir başlangıçta küçük ve çelişmeyen bir ödül kapıyı açabilir. İş oturunca ödülü tek gerekçe olmaktan çıkar.

Ödülü başkası verirse daha mı etkili?

Bazen evet, çünkü dışarıdan görülür. Yine de o kişi yokken sürdürmek istiyorsan kendi cümlen de yanında durmalıdır.

Ödülü hak etmediğimi hissedersem?

Hak etmek, büyük bir sınav olmak zorunda değil. Baştan yazdığın küçük iş bittiyse ödül geçerlidir. Ölçüyü gün içinde yükseltmek, hem işi hem ödülü bozar.