Alışkanlık kurarken sık düşülen tuzaklar

Yeni bir düzen heyecanlı başlar. Liste uzundur, niyet nettir, ilk gün her şey mümkün görünür. Bir hafta sonra listenin yarısı silinmiş, kalanı da suçlulukla taşınır. Sorun genellikle karakter değildir. Başlangıçta düşülen birkaç tuzak, düzeni ağırlaştırır.

Bu yazı o tuzakları tek tek ayırır. Amacı seni eksik ilan etmek değil, hangi refleksi değiştireceğini göstermektir. Bir tuzağı görmek, beşini birden aynı gün düzeltmek zorunda bırakmaz.

Çok şeyi aynı haftaya sıkıştırmak

Spor, okuma, erken uyku, yeni bir dil ve düzenli mutfak. Her biri tek başına makul görünebilir. Aynı pazartesi birleşince dikkat bölünür. Biri aksayınca diğerleri de bozulmuş gibi hissedilir.

Daha sade yol, bir davranış seçmektir. O davranış sıkıcı derecede kolay tekrar edilene kadar ikincisini beklet. Bekletmek vazgeçmek değildir. Sırayı korumaktır. İki alışkanlık birbirini gerçekten destekliyorsa, örneğin yürüyüşün ardından su içmek, ayrı hedef sayılmaz. Ayrı hedef, ayrı karar isteyen iştir.

İlk sürümü büyük tutmak

Her sabah bir saat yazacağım demek, yazmayı seven biri için bile ağır bir kapıdır. Kapı ağırsa, günün ilk bahanesi yeter. İlk sürüm, utanmayacağın kadar küçük olmalıdır. Bir sayfa, beş dakika, tek çekmece.

Küçük sürüm küçümsenir, çünkü sonuç hemen görünmez. Oysa sonuçtan önce tekrar gelir. Tekrar oturunca süre kendiliğinden uzayabilir. Uzatmayı baştan şart yaparsan, başlangıç günleri bir sınav olur. Sınav hissi, alışkanlığı işe çevirir.

Kısa işi hemen bitirme ile alışkanlığı küçültme farkı iki dakikalık kural yazısında ayrılıyor. Bırakmak istediğin bir döngünün yerine ne konacağı ise başka bir yazıda.

Yalnızca isteğe güvenmek

İlk gün istek yüksektir. Beşinci gün düşer. İstek düşünce düzen de biter sanılır. Oysa düzen, isteğin yüksek olduğu anlar için değil, düşük olduğu anlar için kurulur. Saat, yer ve önceki iş, isteğin yerine geçmez ama kapıyı açık tutar.

İstek yokken büyük iş bekleme. Kapıyı açacak kadarını yap. Kapı açılınca devam etmek serbesttir. Açılmazsa o gün küçük parça yine de sayılır. Sayılmazsa, düşük istekli günler hiçbir iz bırakmaz ve hafıza yalnızca kaçanları tutar.

Bir kaçakta hepsini silmek

Tek boş gün, bazı kişilerde tüm ayı iptal eder. Madem bozuldu, pazartesiye bırakayım. Pazartesi de yeni bir sınav gibi durur. Sınav büyüdükçe kaçmak kolaylaşır.

Onarım daha kısadır. Ertesi gün normal ya da küçük sürüme dön. Kaçan günün borcunu iki kat işle ödeme. Borç, düzeni ceza yapar. Ceza ise bir sonraki kaçışın bahanesi olur. Boş gün bir veridir, hüküm değildir.

Başkasının gününü kopyalamak

Beşte kalkan, soğuk duş alan, saatlerce çalışan birinin listesi ilham verebilir. Aynı liste, senin vardiyan, çocuğun ya da bedenin için işe yaramayabilir. Kopya liste ilk üç gün heyecan, sonra yabancılık üretir.

İşe yarayan parçayı al, saati kendi gününe çek. Erken saat sana uymuyorsa düzen akşama da kurulur. Önemli olan başkasının saati değil, senin tekrar edebileceğin saattir. Uygun olmayan bir modeli sürdürmek azim değil, sürtünmedir.

Sık sorulan sorular

Bir tuzağa düştüysem baştan mı başlamalıyım?

Hayır. Listeyi kısalt, ilk sürümü küçült ve ertesi gün devam et. Baştan başlamak, genellikle yeni bir büyük söz üretir.

Kaç alışkanlık aynı anda makul?

Çoğu kişi için bir tanesi yeter. İkincisi, birincisi düşünmeden yapılır hale gelince daha az risk taşır.

Tuzakları görmek yeterli mi?

Görmek ilk adımdır. Yanına küçük bir kural koymak gerekir: tek davranış, küçük sürüm, kaçan günün ertesi küçük dönüş.